Μια Ενωμένη Ευρώπη...

Θέση:
Μια πιο 'σφιχτή' Ευρωπαϊκή Ένωση δε μπορεί παρά να στηριχτεί και να επιτρέψει μεγαλύτερη ατομική πρωτοβουλία, ελευθερία και ευθύνη.

Γιατί;
Οι ΗΠΑ από το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά εγγυόντουσαν την ασφάλεια της Ευρώπης μπροστά στον Σοβιετικό (κομουνιστικό) κίνδυνο, πληρώνοντας φυσικά για αυτή, ενώ άφηναν τα ευρωπαϊκά κράτη να προσπαθούν να ανασυνταχθούν και να δημιουργήσουν τα απαραίτητα αναχώματα για τις εσωτερικές τους νίκες εναντίον του ίδιου κινδύνου. Αυτό, τα ευρωπαϊκά κράτη, το κατάφεραν κυρίως διογκώνοντας το 'κοινωνικό' κράτος. Εκμεταλευόμενα την ιστορία και τον 'ζωτικό' τους χώρο (είτε αυτό ήταν οι αποικίες και οι πρώτες ύλες που προσέφεραν, είτε η τεχνολογική υπεροχή) κατάφεραν για αρκετό διάστημα να διατηρήσουν την ηγεμονική τους θέση στον κόσμο. Πλέον η Ευρώπη για πρώτη φορά ίσως στην ιστορία της Γης, χάνει τη κυρίαρχη σημασία της. Το κέντρο της Γης μετατοπίζεται στον Ειρηνικό. Ταυτόχρονα το μονέλο 'ανάπτυξης' της Ευρώπης δείχνει τις αδυναμίες του.

Μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, είτε απο διορατικότητα είτε απο ανάγκη οι δυνάμεις της Ευρώπης συμφώνησαν ότι το εμπόριο είναι αυτό που θα μπορέσει να τις ενώσει με τέτοιο τρόπο ώστε στο μέλλον να αποφύγουμε τους καταστροφικούς πολέμους που η γεωγραφία και τα αντικρουόμενα συμφέροντα των μη συνδεδεμένων κρατών επέβαλαν. Αυτό έχει εξελιχθεί και πλέον υπάρχει ένας κάποιος στενότερος δεσμός. Δυστυχώς (κατα τη γνώμη μου) οι διαφορετικές γλώσσες, διαφοροποιημένες κουλτούρες και κάποια στοιχεία του παρελθόντος δεν βοηθούν την οικοδόμηση μια ευρωπαϊκής συνείδησης, τουλάχιστον όχι στο βαθμό που θα καθιστούσε εφικτή την άμεση δημιουργία της πραγματικά ενωμένης Ευρώπης. Πρέπει πάντα να έχουμε στο μυαλό μας, ότι εάν ο εργαζόμενος στη Βιρτζίνια, ΗΠΑ συμφωνήσει να 'μεταταχθεί' απο τον εργοδότη του στο Σικάγο ή στο Σηάτλ, το μόνο που θα αλλάξει είναι η διεύθυνση του. Ο τρόπος ζωής, η γλώσσα, η διασκέδαση, τα τηλεοπτικά προγράμματα, οι νόμοι, ο τρόπος οδήγησης, η ενημέρωση, η ασφάλιση του και μύρια άλλα θα παραμείνουν ίδια (ή σχεδόν ίδια). Αυτό στην Ευρώπη ουσιαστικά αποτελεί, κοινωνική απομόνωση για πολλά χρόνια, φανταστείτε έναν Πορτογάλο στη Σουηδία ή έναν Φινλανδό στην Ιταλία (σε μαζική κλίμακα).

Η παγκοσμιοποίηση όμως είναι ένα γεγονός. Όποιος το αρνείται είναι αρνητής της πραγματικότητας και εξ' αυτού επικίνδυνος. Ταυτόχρονα το κλίμα απο τις συνεχείς διασπάσεις σε 'έθνη-κράτη' (μια εφεύρεση της βιομηχανικής εποχής, πολύ πριν αυτή γευτεί τις λιχουδιές της τεχνολογικής επανάστασης) έχει πλήρως μεταστραφεί. Τα παγκόσμια μεγέθη μας αναγκάζουν να δούμε τα πράγματα διαφορετικά. Πλέον όλο και περισσότερο αναζητούμε την ασφάλεια που μας προσφέρουν ευρύτερες συμμαχίες ή μεγέθη. Οι ΗΠΑ (πρωτοπόροι) μαζί με τον Καναδά & το Μεξικό, η Κίνα ( με την εσωτερική της ενοποίηση), η Ινδία, οι χώρες της ΝΑ Ασίας με την Αυστραλία, η Ρωσία και η προσπάθεια αντιγραφής του μοντέλου ΕΟΚ (Λευκορωσία, Καζακσταν, Κιργιστάν κτλ), η ένωση των χωρών του κόλπου, προσπάθειες για συνεργασία σε υποσαχάρια αφρική και λατινική αμερική και φυσικά η ίδια η ΕΕ, είναι τα παραδείγματα. Πολλές απο αυτές είναι συμμαχίες ανάγκης, όμως υπάρχουν και εξελίσσονται. Γνώμη μου ότι θα κρατήσουν όσο υπάρχουν οι ανάγκες που τις έφεραν κοντά, αλλά κι αν καταφέρουν να δημιουργήσουν τέτοιες προϋποθέσεις που να αυτοδημιουργούν αυτές τις ανάγκες. Μια τέτοια προϋπόθεση είναι ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και η ύπαρξη θεσμών σύνθεσης αυτής. Ιδιαιτέρως κρίσιμο αυτό για την ΕΕ Είναι έκδηλη η πολιτισμική εγγύτητα των ευρωπαΙκών λαών, όμως επίσης ορατό είναι και η διαφορετικότητα στο πως αντιμετωπίζουν τα γεγονότα. Αυτό οφείλεται στις ιστορικές τους ανάγκες ώς κοινωνίες αλλά και στα διαφορετικά μοντελα που αναπτύχθηκαν πίσω απο εθνικά σύνορα.

Τα παραπάνω περιληπτικότατα στοιχεία με οδηγούν στο συμπέρασμα ότι κοινωνίες με κοινές αξίες, αναφέρομαι κυρίως στις ευρωπαϊκές, δεν έχουν την 'πολυτέλεια' να λειτουργούν ως κλειστά club (δλδ έθνη-κράτη). Δεν τους το επιτρέπουν ούτε οι νέες συνθήκες, ούτε τα οικονομικά τους, αλλά ούτε και οι στόχοι που φαίνεται να έχουν.

Φυσικά μια τέτοια μεταβολή δεν μπορεί να είναι εύκολη, αφού έχει να ανταγωνιστεί καθιερωμένες αξίες δεκάδων ετών οι οποίες έχουν περάσει ως αυτονόητες στους πλυθησμούς των κρατών αυτών. Επίσης δεν μπορεί να είναι και γρήγορη, αφού η αλλαγή στις ανθρώπινες κοινωνίες γίνεται αργά, ίσως πολύ αργά για τα δεδομένα της διασυνδεδεμένης εποχής μας. Ταυτόχρονα οι ίδιοι οι θεσμοί των κοινωνιών (οι θεσμοί που θα εγγυόνται την συνύπαρξη και σύνθεση) είναι του 19ου αιώνα, ξεπερασμένοι απο τις τεχνολογικές εξελιξείς. Δεν ανταποκρίνονται πλήρως στην ανάγκη για ταχύτατη λήψη αποφάσεων και επιστροφής πληροφορίας.

Γνώμη μου είναι ότι η ενοποίηση των κρατών της Ευρώπης σε έναν μεγαλύτερο σχηματισμό είναι και αναγκαία για την προστασία των κοινών μας αρχών αλλά και επιθυμητή για την προώθηση αυτών σε παγκόσμια κλίμακα. Η ενοποίηση αυτή βεβαίως και θα αναγκαστεί να λάβει υπ' όψιν της, διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα σε πλυθησμιακές ομάδες που ανήκουν σε αυτό το γεωγραφικό χώρο. Η τάση για αυτοδιοίκηση περιοχών και γενικότερα η ανάγκη για λήψη αποφάσεων στο κατώτερο (για τη συζήτηση μας στο 'τοπικότερο') δυνατό επίπεδο, είναι κάτι που πρέπει να αναγνωρίσουμε κι ευτυχώς ήδη γίνεται. Αυτή η εξέλιξη έχει τη δυναμική να δώσει την ώθηση για τη αλλαγή ή και την επιτάχυνση του τρόπου λήψεως αποφάσεων, δίνοντας έτσι μια απάντηση σε αυτό το ελλάτωμα των θεσμών αλλά ταυτόχρονα με σεβασμό στη διαφορετικότητα των ομάδων όπως αναφέρθηκε προηγουμένως.

Όσο κι αν ακούγεται αυτοαναιρούμενο, ένα μεγαλύτερο κράτος (η Ενωμένη Ευρώπη) για να επιβιώσει, δεν μπορεί παρά να δώσει όσο μεγαλύτερη δύναμη γίνεται στη μικρότερη δυνατή μονάδα που θα το έχει δημιουργήσει, το άτομο. Η απόφαση αυτή είναι που θα αναγκάσει το άτομο να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα με καθαρότερη ματιά, η ενδυναμωσή του και η ευθύνη, που πλέον θα είναι ξεκάθαρα δική του, θα τον οδηγήσει στην ενεργή δημιουργική συμμετοχή και τη σύμπραξη σε αντίθεση με τη στείρα κριτική και καταγγελία. Η 'αποθέωση' του ατόμου εν τέλει και οι αναγκαστικά συνθετικές δυνάμεις που αυτή θα απελευθερώσει, είναι αυτή που θα δημιουργήσει την περισσότερο 'δίκαιη' και 'πλούσια' κοινωνία.

Ελπίζω να είμαι, να είμαστε δημιουργικό μέρος της.

Γιατί; Μέρος Α

Οι μικρές ιστορίες παρακάτω θέλουν απαντήσεις.

Κάποιος νέος απόφοιτος κάποιου, σχολείου, τεχνικής ή πανεπιστημιακής σχολής θέλει να εργαστεί. Κάπου ώστε να αρχίσει να χτίζει το βιογραφικό του με σκοπό σε λίγο καιρό να μπορεί να επιλέξει ανάμεσα σε προτάσεις. Γιατί αυτός ο νέος άνθρωπος θα πρέπει να αντιμετωπίζει τόσες δυσκολίες στην είσοδο του στην αγορά εργασίας; α) Για πάρα πολλά επαγγέλματα χρειάζεται άδεια από κάποια δημόσια αρχή με τις γνωστές καθυστερήσεις, β) Μικρές επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να στελεχωθούν από αυτούς τους νέους ανθρώπους με τις λίγες απαιτήσεις είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανοίξουν αφού οι καθυστερήσεις, το κόστος και οι πολύπλοκες διαδικασίες δεν τους επιτρέπουν, γ) γιατί οι ξένες επενδύσεις με τα περισσότερα κεφάλαια, οι οποίες θα μπορούσαν να επενδύσουν στη πρόσληψη και εκπαίδευση νέων αποθαρρύνονται από την Ελλάδα, δ) γιατί ο εργοδότης πρέπει να καταβάλει τόσο υψηλές εισφορές σε ασφαλιστικά ταμεία για κάποιον υπάλληλο που ακόμη δεν του έχει δώσει τίποτα μέσω της εργασίας του και ε) δεν είναι φυσιολογικό ο εργοδότης να δίνει δύσκολα ευκαιρίες σε αδοκίμαστους νέους όταν ξέρει ότι αυτή την επιλογή δύσκολα θα μπορέσει να την αλλάξει εάν αποδειχθεί λανθασμένη;

Ας πούμε όμως ότι κάποιος νέος προσλαμβάνεται. Γιατί αυτός ο νέος μπορεί να διαχειριστεί ένα μόνο μέρος από τα χρήματα που κοστίζει στον εργοδότη του (Τα ‘καθαρά’ σε σχέση με τα μεικτά αλλά και τις λοιπές παροχές και εισφορές που έχει ο εργοδότης για αυτόν τον εργαζόμενο); Αν ξεπεράσουμε ως αναγκαίο κακό την προείσπραξη φόρου ακόμη κι από εκείνους που τελικά δεν πρέπει να πληρώσουν καθόλου φόρο, γιατί αναγκάζεται ο εργαζόμενος να ενταχθεί σε κάποιο ασφαλιστικό φορέα α) χωρίς ουσιαστικά κανένα περιθώριο επιλογής. Η πολιτεία έχει αποφασίσει (και αλλάζει την απόφαση της όποτε θέλει) που θα ασφαλιστεί ο εργαζόμενος, β) χωρίς δικαίωμα προσωπικής επιλογής των όρων(εισφορά, απόδοση κτλ) της ασφάλισης του, γ) χωρίς έλεγχο της διοικήσεως του ασφαλιστικού του προγράμματος ή τη δυνατότητα αλλαγής του και δ) χωρίς την ανταπόδοση σε υπηρεσίες επιπέδου των εισφορών του.

…συνεχίζεται.

Το ψέμα του 'ασύλου'.

Ήταν Κυριακή πρωί και παράξενο για την χώρα αλλά υπήρχε ήλιος και το βρεγμένο από την βροχή της προηγούμενης νύχτας γρασίδι αντανακλούσε το φως. Τα σκιουράκια κατέβαιναν από τους χοντρούς κορμούς των βελανιδιών και των υπολοίπων δέντρων που υπήρχαν για να μαζέψουν ότι θα τους ήταν χρήσιμο. Ο ‘Κριστόφ’, το γενναίο σκιουράκι που είχε μάθει να έρχεται να παίρνει το ψωμί (27 πέννες από το super-market), είχε έρθει και πάλι. Ήταν οι πρώτες πρωινές ώρες και ετοιμαζόμουν να πάω για ύπνο αφού μόλις είχαμε τελειώσει ένα LAN game με τους συγκατοίκους του ορόφου, συνέχεια μιας ακόμη βραδιάς εξόδου σε bars και clubs της περιοχής. Κουρασμένος ετοιμάστηκα να κλείσω τις κουρτίνες για να κρατήσω μακριά μου τις ενοχλητικές ακτίνες του ήλιου, όταν ξαφνικά κάτι με τάραξε. Ήταν ένα ζευγάρι ανθρώπων, μια γυναίκα κι ένας άντρας με μαύρα παπούτσια, σκούρο μπλε παντελόνι, άσπρο πουκάμισο και σκούρο μπλε γιλέκο. Στη μέση τους φορούσαν μια ζώνη με πολλά μπιχλιμπίδια. Ήταν αστυνομικοί και ήταν μέσα στο campus. Περπατούσαν δίπλα στα απομεινάρια μιας κλασσικής νύχτας Σαββάτου σε πόλη της Αγγλίας, κουτάκια μπύρας και διάφορα άλλα σκουπίδια, τα οποία θα είχαν μαζευτεί πολύ σύντομα από τη πρωινή βάρδια των εργατών καθαριότητας. Κάποιοι φοιτητές και φοιτήτριες οι οποίοι δεν είχαν κοιμηθεί στα δωμάτια τους αλλά σε δωμάτια άλλων φοιτητών και φοιτητριών, με όσους συνδυασμούς μπορείτε να φανταστείτε, περνούσαν δίπλα σους αστυνομικούς. Οι λιγότερο κουρασμένοι αντάλλασσαν μαζί τους ένα τυπικό χαιρετισμό και συνέχιζαν ατάραχοι τη πορεία τους. Εγώ όμως από την δημοκρατική και προοδευτική Ελλάδα και μετά από 4 χρόνια σε εκείνη τη χώρα είχα διακόψει για δύο λεπτά αυτό που ήθελα να κάνω γιατί μου φάνηκε παράξενο το θέαμα.

Το ίδιο βράδυ οι συζητήσεις μεταξύ των συγκατοίκων κι άλλων φίλων δεν είχαν πολύ διαφορετική θεματολογία από αυτά που θεωρούσα πλέον δεδομένα. Συζητήσεις για τις νέες παιχνιδομηχανές και αυτοκίνητα ακολουθούσαν εκείνες για τους γκόμενους και τις γκόμενες. Η προσφορά του Tesla και ο Maxwell αναφέρονταν σε ίδιους κύκλους συζητήσεων με τους Porter και τον Zwass. Οι προσδοκίες για την εφαρμογή των ERP και MRP στις εταιρείες επισκιαζόταν από τα ευρήματα έρευνας μιας συμφοιτήτριας για την παρουσία κοκαΐνης σε τεράστιο ποσοστό χαρτονομισμάτων. Ταυτόχρονα παράπονα και κουτσομπολιά ακούγονταν για νέες και παλιές γνωριμίες, ενώ ένας φίλος Ισπανός γύριζε αφού ξόδεψε κι εκείνη τη βραδιά τις 50 λίρες στο συνηθισμένο δίωρο τηλεφώνημά προς τη κοπέλα του σε πόλη της Νότιας Ισπανίας αντικαθιστώντας μια Ελληνίδα που μόλις πήγαινε στο δωμάτιο της να κάνει το ίδιο κι ένα Ιάπωνα που πήγαινε να τελειώσει μια εργασία του η οποία είχε ημερομηνία παράδοσης σε 3 βδομάδες. Τίποτα δεν ήταν διαφορετικό. Εκτός από το γεγονός ότι νωρίς το πρωί είχαν περπατήσει μέσα στο campus δύο αστυνομικοί χωρίς κανένας να το θυμάται.

Πέρασαν κι άλλα χρόνια και μια βραδιά σε μιαν άλλη πόλη της Μεγάλης Βρετανίας συνάντησα και πάλι το ίδιο φαινόμενο. Όχι για δεύτερη φορά αλλά για πολλοστή. Απλά εκείνη τη φορά το θυμάμαι γιατί σταμάτησαν και με ρώτησαν πως μπορούσαν να βρεθούν σε ένα συγκεκριμένο κτίριο αφού κάποιοι φοιτητές τους είχαν καλέσει για να ησυχάσουν τον κοινό μας γνωστό από τη Τσεχία, έναν ικανότατο φοιτητή ο οποίος όμως είχε μια αγάπη να καταστρέφει τα αυτοκίνητα του, να πίνει και να κάνει τον λυκάνθρωπο (συνήθως σε συνδυασμό). Λίγο αργότερα η φωτιά στο νυχτερινό μας barbecue είχε δυναμώσει, μια Γερμανίδα καθόταν στην αγκαλιά του Ολλανδού φίλου της, ο έτερος Τσέχος μισομεθυσμένος καταριόταν την Ελλάδα για την πρόσφατη επιτυχία της στο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ενώ στην ίδια πρόταση δήλωνε εντυπωσιασμένος για το παγκόσμια πρωτότυπο γεγονός ότι στην Ελλάδα σου προσφέρουν τη μπύρα μέσα σε ήδη παγωμένα σε ψυγεία ποτήρια. Μια Αμερικανίδα με κοιτούσε και μου ανέφερε ότι ήταν σχεδόν σίγουρη ότι το ίδιο συμβαίνει και στην άλλη μεριά του Ατλαντικού καθώς και σε άλλες χώρες. Το περιπολικό ξαναπέρασε από το δρομάκι μπροστά από το barbecue μας, σταμάτησε και μας παρατήρησε ότι η ανοιχτή φωτιά απαγορεύεται ειδικά στις εστίες, μας καληνύχτισε κι έφυγε – άλλες φορές μας είχαν προτρέψει να τη σβήσουμε. Δυο κοπέλες που προηγουμένως οδηγούσαν χωρίς δίπλωμα στο πάρκινγκ του campus είχαν πάει στο πίσω μέρος της παρέας. Καθώς το περιπολικό απομακρυνόταν, ο λυκάνθρωπος – Τσέχος φίλος μας ερχόταν τρεκλίζοντας κρατώντας μια τσάντα από λουκάνικα και παρέα με έναν Λίβυο. Εκεί ψήσαμε τα λουκάνικα συνεχίζοντας να λέμε για τα γενέθλια της σκύλας του Hitler τα οποία κάποιος γιόρταζε, την αγάπη κάποιου για τα τατουάζ, την ερχόμενη αναμέτρηση της ομάδας αμερικάνικου ποδοσφαίρου η οποία θα κατέληγε σε μια ακόμη ήττα, στην αναγκαιότητα της αναρχίας για μια δίκαιη κοινωνία όπως ένας άλλος υποστήριζε. Άνθρωποι ερχόντουσαν όλη την ώρα, άνθρωποι έφευγαν συνεχώς. Μετά από ώρα τους ξανάβλεπες να έρχονται μαζί ή και μόνοι τους ή και καθόλου εκείνη τη βραδιά.

Από την εμπειρία μου στα πανεπιστήμια της Μ. Βρετανίας, εκεί που οι θρασύτατοι αστυνομικοί κάνουν βόλτες στο μέρος που κοιμούνται οι φοιτητές, δεν είδα ποτέ κάποιον να με συλλαμβάνει παρά τις πολλές φορές απαράδεκτες εργασίες μου, ποτέ κανένας ένστολος δε χτύπησε τη πόρτα μου παρά τις απόψεις μου για την μητέρα του Χριστού και την εκτίμηση μου για τις θρησκείες γενικότερα παρ’ όλο που δεν έχανα ευκαιρία να τις διαφημίσω. Οι μοναδικές φωτιές που συνάντησα σε πανεπιστημιακούς χώρους προέρχονταν από παρ’ όμοια barbecue parties και από ξεχασμένα ‘παράνομα’ τηγάνια σε μάτια γκαζιού που επέβαλαν την έφοδο άλλων ένστολων, πυροσβεστών αυτή τη φορά. Εδώ πρέπει να σημειώσω πως παρ’ όλο που αυτή η έφοδος γινόταν αρκετά τακτικά και η απόκριση της συγκεκριμένης υπηρεσίας ήταν τέτοια που καθιστούσε το χρονόμετρο άχρηστη εφεύρεση και το λεπτό ως μονάδα μέτρησης του χρόνου αναχρονιστική παλαιομοδίτικη αγκύλωση, ποτέ όσο ξέρω εγώ δεν έγινε πραγματικότητα το παράδειγμα της Samantha από το Sex & the City. Τέλος πρέπει να παραπονεθώ για το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της φοίτησης μου δεν έμαθα δουλειές του μέλλοντος, όπως να σηκώνω ένα τοίχο σε χρόνο μηδέν και για να κρατήσει, να χτίζω έναν καθηγητή μέσα του όπως διδάσκει η παράδοση του τόπου μας, παρ’ ότι φοίτησα σε μη κρατικά πανεπιστήμια με δημόσια χρηματοδότηση (τα δίδακτρα του βασικού πτυχίου πληρωνόντουσαν από την ΕΕ). Επίσης πρέπει να στιγματίσω το γεγονός ότι το δεύτερο μεταπτυχιακό μου το ολοκλήρωσα με υποτροφία για δίδακτρα και έξοδα στέγασης τα οποία το πανεπιστήμιο κατάφερε να συγκεντρώσει από ιδιωτικές εταιρείες που συμμετείχαν και στο χτίσιμο του νέου του κτιρίου, και δημόσια χρηματοδότηση από το αγγλικό κράτος, το δήμο στο οποίο ανήκει και τα αντίστοιχα προγράμματα της ΕΕ. Ακόμη και τώρα προσπαθώ να ξεπλύνω την βρωμερή γλίτσα της εκμετάλλευσης που ένιωσα στο πετσί μου κάνοντας συνεχώς ντους με αποτέλεσμα να σπαταλάω πολύ νερό και ενέργεια συμβάλλοντας έτσι στην καταστροφή του πλανήτη μας. Όλα αυτά επειδή οι σκοτεινές δυνάμεις του καπιταλισμού μέσω των πρακτόρων τους, τις ιδιωτικές εταιρείες, συμμετείχαν στη χρηματοδότηση ενός μεταπτυχιακού μου.